Barış Pınarı Harekâtı’nın Türkiye ile Rusya Federasyonu arasında diplomatik dönüm noktası
Türkiye’nin güney sınırında oluşturulmak istenen terör koridorunu ortadan kaldırmak, sınır güvenliğini sağlamak ve Suriye’nin toprak bütünlüğünü korumak amacıyla düzenlenen Barış Pınarı Harekâtı sürecinde, Türkiye ile Rusya Federasyonu arasında diplomatik bir dönüm noktası yaşandı. 22 Ekim 2019 tarihinde Rusya’nın Soçi kentinde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında gerçekleşen ve 6 saatten uzun süren kritik zirve, iki ülke arasında 10 maddelik bir mutabakat muhtırasıyla sonuçlandı.
Mutabakatın Arka Planı ve Gelişimi
9 Ekim 2019’da Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) ve Suriye Millî Ordusu (SMO) tarafından Fırat’ın doğusuna yönelik başlatılan Barış Pınarı Harekâtı, uluslararası alanda ve bölgedeki aktörler arasında yeni bir diplomatik hareketlilik yaratmıştı. ABD’nin bölgedeki askerlerini çekme kararının ardından Ankara ve Moskova arasında yapılan bu zirve, sahadaki askerî hareketliliğin siyasi ve stratejik bir çerçeveye oturtulmasını sağladı. Soçi’de varılan anlaşmayla birlikte TSK’nın yürüttüğü harekâtın mevcut alanı donduruldu ve yeni bir askerî harekâta gerek kalmadığı açıklandı.
Soçi Mutabakatı’nın Öne Çıkan Başlıkları
Güvenli Bölge ve Statüko: Tel Abyad ve Resulayn’ı içine alan 32 kilometre derinliğindeki mevcut Barış Pınarı Harekâtı alanındaki yerleşik statüko muhafaza edildi.
YPG Unsurlarının Çekilmesi: 23 Ekim saat 12.00’den itibaren başlamak üzere, YPG unsurlarının ve silahlarının Suriye’nin Türkiye sınırından itibaren 30 kilometre dışa doğru (özellikle Münbiç ve Tel Rıfat’tan da olacak şekilde) çıkarılması için 150 saatlik bir süre tanındı.
Türk-Rus Ortak Devriyeleri: Belirlenen sürenin tamamlanmasının ardından, Barış Pınarı Harekâtı alanının doğusu ve batısında (Kamışlı şehri hariç) 10 kilometre derinlikte Türk-Rus ortak askerî devriyelerinin başlaması kararlaştırıldı.
Adana Anlaşması ve Terörle Mücadele: Taraflar, Suriye’nin siyasi birliği ve toprak bütünlüğünün korunmasına bağlılıklarını teyit ederken, 1998 tarihli Adana Anlaşması’nın önemine vurgu yapıldı. Rusya Federasyonu mevcut koşullarda bu anlaşmanın uygulanmasını kolaylaştıracağını taahhüt etti.
Mültecilerin Geri Dönüşü ve Siyasi Çözüm: Suriyeli mültecilerin güvenli ve gönüllü bir şekilde evlerine dönmelerini sağlamak amacıyla ortak çalışmalar yapılması ve Astana Mekanizması çerçevesinde kalıcı siyasi çözüm çabalarının desteklenmesi kararlaştırıldı.
Jeopolitik Sonuçları
Soçi Mutabakatı, yalnızca Türkiye’nin sınır güvenliği açısından değil, aynı zamanda Suriye krizinin çözüm denkleminde Moskova ve Ankara arasındaki iş birliğinin somut bir göstergesi olarak tarihe geçti. Bölgedeki terör unsurlarının sınır hattından uzaklaştırılmasında kritik bir diplomatik başarı olarak değerlendirilen bu mutabakat, aynı zamanda sahadaki çok uluslu askerî ve stratejik dengelerin yeniden şekillenmesinde milat niteliği taşıdı.
10 madde Soçi mütabakatı
- Her iki taraf Suriye’nin siyasi birliği ve toprak bütünlüğünün muhafazasına ve Türkiye’nin milli güvenliğinin korunmasına olan bağlılıklarını teyit ederler.
- Terörizmin tüm şekil ve tezahürleriyle mücadele etme ve Suriye topraklarındaki ayrılıkçı gündemleri boşa çıkarma yönündeki kararlılıklarını vurgularlar.
- Bu çerçevede, Tel Abyad ve Res Al Ayn‘ı içine alan 32 km derinliğindeki mevcut Barış Pınarı Harekâtı alanındaki yerleşik statüko muhafaza edilecektir.
- Her iki taraf Adana Anlaşması‘nın önemini teyit eder. Rusya Federasyonu mevcut koşullarda Adana Anlaşması’nın uygulanmasını kolaylaştıracaktır.
- 23 Ekim 2019, öğlen saat 12.00’den itibaren, Rus askeri polisi ve Suriye sınır muhafızları, Barış Pınarı Harekât alanının dışında kalan Türkiye-Suriye sınırının Suriye tarafına, YPG unsurları ve silahlarının Türkiye-Suriye sınırından itibaren 30 km’nin dışına çıkarılmasını temin etmek üzere girecektir. Bu işlem 150 saat içinde tamamlanacaktır. Aynı saat itibarıyla, mevcut Barış Pınarı Harekât alanı sınırlarının batısı ve doğusunda 10 km derinlikte Kamışlı şehri hariç Türk-Rus ortak devriyeleri başlayacaktır.
- Menbic ve Tel Rıfat‘tan bütün YPG unsurları silahlarıyla birlikte çıkarılacaktır.
- Her iki taraf terörist unsurların sızmalarının önlenmesinin temini için gerekli tedbirleri alacaktır.
- Mültecilerin güvenli ve gönüllü şekilde geri dönüşlerini kolaylaştırmak maksadıyla ortak çalışma yapılacaktır.
- Bu muhtıranın uygulanmasını gözetmek ve koordine etmek amacıyla müşterek bir denetim ve doğrulama mekanizması ihdas edilecektir.
- Taraflar Astana Mekanizması çerçevesinde Suriye ihtilafına kalıcı bir siyasi çözüm bulunması amacıyla çalışmalarını sürdürecek ve Anayasa Komitesi’nin faaliyetlerini destekleyecektir.
KAYNAK: WİKİPEDİA
