KITA GENELİNE YAYILIYOR
Fransa’da eylül sonu itibarıyla lise ve üniversite öğrencilerinin öncülüğünde başlayan kitlesel eylemler, ekonomik kriz ve kamu hizmetlerindeki aksamalarla birleşerek son yılların en geniş katılımlı toplumsal hareketlerinden birine dönüştü. Fransa genelinde 800 bine yakın kişinin sokağa döküldüğü protestolar; Belçika, İtalya, İspanya ve Portekiz başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesine sıçrayarak kıta genelinde bir gençlik dalgası yarattı.
Eğitim Sıkıntılarıyla Başladı, Toplumsal Tepkiye Dönüştü
Fransa’da Paris’in kuzeyindeki okullarda kalabalık sınıflar, kronikleşen öğretmen eksikliği, bakımsız eğitim binaları ve üniversiteye giriş sistemindeki belirsizliklere tepki olarak fitillenen eylemler, kısa sürede çehre değiştirdi. Akaryakıt zamları, yüksek enflasyon ve hükümetin kemer sıkma politikalarına duyulan hoşnutsuzluk; işçi sendikaları (CGT) ile Sarı Yelekliler hareketinin de sürece dâhil olmasıyla genel bir protesto dalgasına dönüştü. Paris, Lyon, Marsilya ve Limoges gibi büyük kentlerde kamu binalarının hedef alındığı ve güvenlik güçleriyle sert çatışmaların yaşandığı olaylarda binlerce kişi gözaltına alındı. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron yönetiminin yedek öğretmen atamaları ve harç iptali gibi adımları, sokaktaki öfkeyi dindirmeye yetmedi.
Kıta Genelinde Domino Etkisi: Gençlik Sokağa İndi
Fransa’daki olaylar, benzer ekonomik baskılar altında ezilen Avrupa gençliği arasında hızlı bir zincirleme reaksiyon başlattı:
Belçika: Brüksel ve Liege kentlerinde Fransız öğrencilerle dayanışma gösterileri düzenlenirken, yerel eğitim reformları ve bütçe kısıntılarına karşı bazı okullar öğrenciler tarafından işgal edildi.
İtalya: Roma, Torino ve Milano’da öğrenciler yüksek yaşam maliyetleri ve yetersiz eğitim bütçelerini protesto etti.
İspanya ve Portekiz: İspanya’da eylemler gençlerin en büyük sorunu haline gelen barınma krizine odaklanırken; Portekiz’in Lizbon ve Porto şehirlerinde konut hakkı talebiyle çadır kentler kuruldu.
Doğu ve Güney Avrupa: Yunanistan, İrlanda ve Arnavutluk’ta da artan harçlar ve kamu harcamalarının kısıltılmasına karşı geniş katılımlı yürüyüşler gerçekleştirildi.
Küresel Analiz: Tek Merkezli Değil, Ortak Sosyo-Ekonomik Kriz
Jeopolitik ve sosyo-ekonomik açıdan değerlendirildiğinde, protestoların tek bir merkezden yönetilmekten ziyade; yüksek enflasyon, derinleşen konut krizi ve kamu hizmetlerindeki gerilemeden kaynaklanan bölgesel bir “Domino Etkisi” sunduğu görülüyor. Fransa’da patlak veren eylemler, Avrupa genelinde biriken ekonomik huzursuzluğu ve genç neslin gelecek kaygısını görünür kılan ortak bir meşale rolü üstlendi. Mevcut tablo, 1968 veya 1986 öğrenci hareketlerinin mirasını hatırlatır nitelikte.
Eylemler tek bir siyasi merkezden yönetilmemekle birlikte; yüksek enflasyon, barınma krizleri ve kamu hizmetlerindeki nitelik kaybının yarattığı sistemik bir gençlik darboğazına işaret etmekte. Fransa’da yatıştırılamayan bu toplumsal öfke, Avrupa genelinde neoliberal kemer sıkma politikalarına karşı yeni bir toplumsal muhalefet dalgasının habercisi olarak değerlendirilyor.
