YOUTUBE İZLEMEK İÇİN: https://www.youtube.com/watch?v=1UE0xLroFc8&t=622s
Karadeniz’in Savaşçılarından Anadolu’nun Barışçıl Balıkçılarına
Gazeteci Gökhan Karakaş, Asya Çağı adına takip ettiği Rusya Federasyonu 9. Devlet Duması seçimleri için gittiği Rostov’da Don Kazaklarının izini sürdü. Karakaş, Don Kazaklarının 1740 yılında gerçekleşen göçünün ardından yerleştikleri Balıkesir’deki Manyas Gölü kıyılarında geçirdikleri 2 asrı aşkın barışçıl ve renkli yaşam öyküsünü aktardı. Karakaş’ın Asya Çağı için hazırladığı yerinde anlatım videosu youtube kanalından izlenebiliyor.
⚔️ Çarlık Baskısından Osmanlı Sığınağına
Don Kazaklarının; Manyas Gölü kıyılarında kurdukları yaşam, Anadolu balıkçılığına katkıları ve 1962’deki hüzünlü geri dönüş hikayeleri bugün halen kültürel tarihimizin en zengin ögelerinden biri olarak zaman tünelindeki yerini koruyor.
17 ve 18. yüzyıllarda Karadeniz’de düzenledikleri askeri baskınlarla bilinen Don Kazakları, Çarlık Rusyası hükümdarı I. Petro (Deli Petro) döneminde özerkliklerini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Toplumsal baskıların ve geleneklerine müdahalenin artması üzerine İgnat Nekrasov liderliğinde isyan başlatan Kazaklar, çareyi Osmanlı İmparatorluğu’na sığınmakta buldu.
Osmanlı yönetimi, Rusya ile arasında bir tampon bölge oluşturması ve sınır boylarında askeri destek sağlaması amacıyla bu savaşçı toplumu kabul etti. 1711 yılında Baltacı Mehmet Paşa’nın kazandığı Prut Zaferi’nin ardından başlayan ve yaklaşık 35-40 yıl süren göç dalgası, Don Kazaklarını Anadolu topraklarına taşıdı.
🐟 Manyas Gölü Kıyısında “İslam Kazakları”
I. Ahmet ve I. Mahmut dönemlerindeki planlı yerleştirme politikaları kapsamında yaklaşık 5 bin Don Kazağı, Balıkesir Manyas Gölü ve çevresine yerleştirildi. Denizcilik ve balıkçılık geleneklerini bu tatlı su gölüne taşıyan Kazaklar; havyar işleme ve balıkçılık teknikleriyle bölge ekonomisine asırlar boyunca büyük katkı sağladı.
Ortodoks Hristiyan inancına ve geleneklerine son derece bağlı olan bu topluluk, çevre halkıyla kurdukları güçlü komşuluk ilişkileri ve barışçıl yaşam tarzları sayesinde yörede “İslam Kazakları” olarak anılmaya başlandı.
Hüzünlü Ayrılık: 1962 Tersine Göçü
Yaklaşık 250 yıl boyunca Manyas Gölü kıyısında varlıklarını sürdüren Don Kazakları için ayrılık vakti 20. yüzyılın ortalarında geldi. Kendi inanç ve gelenekleri gereği topluluk dışından evliliğe izin vermeyen Kazaklar, nüfuslarının giderek azalması ve nesillerini sürdürme tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.
Nüfus tükenme noktasına gelince topluluk, 1962 yılında tarihi bir karar alarak doğdukları topraklara dönme kararı aldı. Karaköy Limanı’ndan kalkan gemilerle memleketleri Rostov’a uğurlanan Don Kazakları, arkalarında unutulmaz bir kültürel miras bıraktı.
Yaşayan Miras: Kazak Fasulyesi ve Rostov İzlenimleri
Rusya’da State Duma (Devlet Duması) seçimlerini gözlemlemek üzere 67 ülkeden katılan heyetler arasında yer alan Türk gözlemciler, Don Kazaklarının eski başkenti Rostov bölgesindeki temaslarında iki toplum arasındaki tarihi bağların canlılığını koruduğunu aktardı. Bölgedeki dijital ve fiziki oylama süreçlerinin yanı sıra sokaklardaki festival havası ve Don Kazaklarının geleneksel dansları, yüzyıllık dostluğun izlerini taşımaya devam ediyor.
Günümüzde Balıkesir Manyas çevresinde yetiştirilen ve tescillenerek coğrafi işaret alan ünlü “Kazak fasulyesi”, Don Kazaklarının Anadolu tarımına ve kültürüne bıraktığı en somut miraslardan biri olarak varlığını sürdürüyor.
