Libya’nın doğusunda Halife Hafter’in kontrolündeki Temsilciler Meclisi, Türkiye ile 2019’da imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılması mutabakatını oybirliğiyle onayladı. Daha önce anlaşmayı reddeden kararını da geri alan Meclisin adımı Ankara tarafından memnuniyetle karşılanırken, Avrupa Birliği ve Yunanistan mutabakata yönelik itirazlarını yineledi.
Libya’nın doğusunda faaliyet gösteren Temsilciler Meclisi, Türkiye ile 2019 yılında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakatı onayladı. Bingazi’de salı günü gerçekleştirilen oturumun ardından Meclis Sözcüsü Abdullah Bliheq, kararın kabul edildiğini duyurdu.
Meclis, 2020 yılında söz konusu mutabakatı reddeden kararını da geri çekti. O dönemde anlaşmanın Libya’nın egemenliğini ihlal ettiği öne sürülmüştü.
Karar, Türkiye ile Libya’nın doğusundaki siyasi ve askeri aktörler arasında son yıllarda gelişen ilişkiler açısından yeni bir adım olarak değerlendiriliyor. Hafter’in desteklediği doğudaki yönetim, ülkenin başkenti Trablus’ta bulunan ve uluslararası alanda tanınan yönetimle uzun süredir rekabet ediyor.
Türkiye-Libya mutabakatı yeniden gündemde
Türkiye ile o dönem Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında Kasım 2019’da imzalanan mutabakat, iki ülke arasındaki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasını öngörüyor.
Doğu Akdeniz’de deniz sınırları ve enerji kaynakları üzerindeki hak iddiaları bakımından önem taşıyan anlaşmaya Yunanistan başta olmak üzere bazı bölge ülkeleri karşı çıkıyor. Atina, mutabakatın kendi deniz yetki alanlarını ihlal ettiğini savunuyor.
Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisinin anlaşmayı onaylaması, daha önceki ret kararından farklı bir siyasi tutum ortaya koydu. Son gelişme, Ankara ile doğudaki yönetim arasındaki temasların arttığı bir dönemde yaşandı.
AB ve Yunanistan’dan itiraz
Avrupa Birliği, Temsilciler Meclisinin kararının ardından mutabakata yönelik itirazını yineledi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, X hesabından yaptığı açıklamada onay kararından üzüntü duyduklarını bildirdi.
Von der Leyen, anlaşmanın üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini ve deniz hukukuna uygun olmadığını ileri sürdü. AB’nin mutabakatı geçersiz kabul eden tutumunu yineleyen Komisyon Başkanı, Yunanistan ve Güney Kıbrıs ile dayanışma mesajı verdi.
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı da Temsilciler Meclisinin kararının Atina’nın hukuki itirazlarını değiştirmediğini açıkladı. Bakanlık, mutabakatın uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğunu ve bölge ülkelerinin egemenlik haklarını ihlal ettiğini savundu.
Atina yönetimi, Libya tarafına uluslararası hukuka aykırı olduğunu düşündüğü ve Doğu Akdeniz’deki istikrarı zedeleyebileceğini öne sürdüğü adımlardan kaçınma çağrısında bulundu.
Ankara kararı memnuniyetle karşıladı
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Libya Temsilciler Meclisinin 20 Ekim’de aldığı onay kararına ilişkin yazılı açıklama yaptı. Açıklamada, 2019’dan bu yana yürürlükte olan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası konusunda alınan kararın memnuniyetle karşılandığı belirtildi.
Bakanlık, mutabakatın iki ülkenin karşılıklı hak ve menfaatlerini uluslararası hukuk ve hakkaniyet ilkeleri temelinde gözettiğini vurguladı. Açıklamada, anlaşmanın Türkiye ile Libya arasındaki iş birliğinin daha da derinleşmesine katkı sağladığı ifade edildi.
Ankara’nın Akdeniz havzasında güvenlik, istikrar ve barışın sağlanması için ortaklarıyla çalışmayı sürdüreceği de kaydedildi.
## Libya’nın doğusundaki siyasi dengeler
Türkiye ile Libya’nın doğusundaki yetkililer arasındaki ilişkiler, son yıllarda siyasi ve ekonomik temasların artmasıyla gelişti. Temsilciler Meclisinin daha önce karşı çıktığı mutabakatı bu kez onaylaması da doğudaki siyasi çevrelerin tutumundaki değişimin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
