Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’dan üst düzey yetkililer, bölgesel güvenlik ve artan çatışma riskini görüşmek üzere bugün İran’ın başkenti Tahran’da bir araya gelecek. Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na taraf üç ülkenin heyetlerinde Türkiye’yi Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın temsil edecek. Görüşmelerde, bölgesel gerilimin düşürülmesi ve diplomatik çözüm yollarının desteklenmesi hedefleniyor.
Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan’dan üst düzey yetkililer, 26 Ekim’de İranlı yetkililerle Tahran’da görüşecek. Suudi Arabistan Savunma Bakanı Halid bin Selman, Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Münir ve MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın katılacağı toplantıda, bölgesel güvenlik meseleleri ele alınacak.
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Ali Bakıri Kani, İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, üç ülkeden yetkililerin ortak toplantıya katılacağını bildirdi. Kani, görüşmelerde İran Güvenlik Şefi Muhsin Rızai’nin de yer alacağını belirtti.
AMAÇ BÖLGESEL GERİLİMİ DÜŞÜRMEK
Toplantı, ABD ve İsrail ile İran arasında yeniden geniş çaplı çatışma yaşanabileceğine ilişkin endişelerin arttığı bir dönemde gerçekleştiriliyor. Washington ve Tahran arasındaki gerilimin yükselmesi, Yemen’de çatışmaların yoğunlaşması ve İran destekli Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları, bölgesel güvenliği yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.
Suudi Arabistan Kamu Diplomasisinden Sorumlu Bakan Yardımcısı Rayed Krimli de Suudi heyetinin Tahran ziyaretini doğruladı. Krimli, X hesabından yaptığı açıklamada, ziyaretin Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na taraf ülkelerin krizde taraflar arasındaki gerilimi azaltmaya yönelik çabalarının bir parçası olduğunu bildirdi.
Krimli, görüşmelerin Katar ve Pakistan’ın yürüttüğü arabuluculuk girişimlerini desteklemeyi, diyaloğu güçlendirmeyi ve diplomatik çözümlerin önünü açmayı amaçladığını ifade etti.
Toplantı öncesinde Katar’dan arabulucular da 25 Ekim Pazar günü Tahran’da İranlı yetkililerle görüştü. Katar, uzun süredir İran ile ABD arasındaki gerilimin düşürülmesine yönelik diplomatik girişimlerde rol üstleniyor.
MEKKE İTTİFAKI KAPSAMINDA İLK ORTAK TEMAS
Ağustos ayında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında ortak bir güvenlik ve savunma çerçevesi oluşturuldu. Anlaşmanın temel hükümlerinden biri, üye ülkelerden birine yönelik silahlı saldırının bütün üyelere yapılmış bir saldırı olarak değerlendirilmesini öngörüyor.
Anlaşma kapsamında kurulan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’nin ilk toplantısı 31 Ağustos’ta gerçekleştirilmişti. Tahran’daki görüşme ise Suudi Arabistan’ın bölgesel çatışmalara daha fazla çekildiği bir dönemde, ittifakın üç üyesinin İran’la gerçekleştireceği ilk üst düzey ortak temas olması bakımından önem taşıyor.
Görüşmelerin, ittifakın ortak savunma çerçevesinin yanı sıra bölgesel krizlerin diplomatik yollarla yönetilmesindeki rolünü de gündeme getirmesi bekleniyor.
PAKİSTAN’IN GİRİŞİMİYLE BAŞLAYAN SÜREÇ
İranlı üst düzey bir yetkilinin aktardığı bilgilere göre, görüşme süreci Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in geçen hafta Tahran’a gerçekleştirdiği ziyaret sırasında başlatıldı. Münir, ziyareti kapsamında İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve diğer üst düzey yetkililerle bir araya gelmişti.
İran medyasında yer alan haberlere göre, Tahran yönetimi bu temaslarda, kendi talepleri karşılanmadan Washington ile yeni bir müzakere sürecine girmeyeceği mesajını verdi.
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın Tahran’daki temasları, Katar’ın arabuluculuk girişimleriyle birlikte bölgedeki gerilimin azaltılmasına yönelik diplomatik çabaların bir parçası olarak değerlendiriliyor. Görüşmelerin, İran ile ABD arasındaki çıkmazın aşılması ve bölgede yeni bir çatışma dalgasının önlenmesi bakımından nasıl bir sonuç doğuracağı ise yakından izleniyor.
