ABD’nin korumacı ticaret politikalarının küresel ekonomik dengeleri değiştirdiği bir dönemde Japonya, Washington ile ittifakını sürdürürken uluslararası ekonomik ortaklıklarını çeşitlendirmeyi ve kurallara dayalı ticaret düzeninin korunmasında daha etkin rol üstlenmeyi hedefliyor. Tokyo, Avrupa Birliği, Birleşik Krallık ve Hint-Pasifik ülkeleriyle iş birliğini derinleştirerek küresel ekonomik parçalanmaya karşı dayanıklı bir yapı oluşturmayı amaçlıyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci döneminde tek taraflı ticaret uygulamaları ve karşılıklı gümrük tarifeleri, Washington’ın dış politikasında yeniden ön plana çıktı. Açık piyasaların uzun yıllar en güçlü savunucularından biri olan ABD’nin ticaret politikasındaki değişim, Japonya’yı ekonomik ve diplomatik stratejisini yeniden şekillendirmeye yöneltiyor.
Tokyo, ABD ile temel ittifakını korurken ekonomik alanda stratejik özerkliğini artırmayı ve uluslararası ortaklıklarını çeşitlendirmeyi öncelikli hedefleri arasında görüyor. Japonya’nın bu yaklaşımı, Washington’dan uzaklaşma olarak değil, ekonomik seçeneklerini genişleterek ulusal ve bölgesel dayanıklılığı güçlendirme çabası olarak değerlendiriliyor.
Japonya’nın aynı zamanda öngörülebilir ve kurallara dayalı uluslararası ticaret düzenini savunarak ABD’nin korumacı eğilimlerinden farklı bir çizgi izlemesi bekleniyor.
ÇİN, EKONOMİDEKİ DEĞİŞİMİ FIRSATA ÇEVİRMEYE ÇALIŞIYOR
ABD’nin ticaret politikalarındaki değişim, Çin açısından da yeni fırsatlar yaratıyor. Pekin, küreselleşmenin savunucusu olarak konumlanırken Küresel Güney ülkeleriyle ekonomik ve diplomatik ilişkilerini genişletiyor.
ABD ve Çin arasındaki üst düzey görüşmeler küresel gündemde önemli yer tutsa da iki ülke arasındaki ekonomik rekabetin temel dinamiklerinde sınırlı değişim yaşanması, bölgesel ortaklar açısından belirsizliği artırıyor.
Bu ortamda Japonya’nın önceliği, Çin ile bölgesel hegemonya mücadelesine girmekten ziyade Avrupa Birliği, Birleşik Krallık, Avustralya ve Hint-Pasifik’teki diğer ortaklarla iş birliği yaparak açık, kapsayıcı ve kurallara dayalı bir ekonomik düzenin güçlendirilmesi olarak öne çıkıyor.
CPTPP, JAPONYA’NIN EKONOMİK DİPLOMASİSİNDE ÖNEMLİ BİR YER TUTUYOR
ABD’nin çok taraflı ticaret liderliğinden uzaklaşmasının önemli dönüm noktalarından biri, 2017 yılında Trans-Pasifik Ortaklığı’ndan (TPP) çekilmesi oldu. Bu gelişmenin ardından Japonya, anlaşmanın diğer taraflarıyla müzakerelere öncülük ederek Kapsamlı ve İlerleyici Trans-Pasifik Ortaklığı Anlaşması’nın (CPTPP) 2018 yılında yürürlüğe girmesinde belirleyici rol oynadı.
CPTPP, gümrük tarifelerinin azaltılmasının yanı sıra dijital ticaret, devlet işletmeleri, fikri mülkiyet hakları ve hizmetlerin serbestleştirilmesi gibi alanlarda yüksek standartlı düzenlemeler içeriyor.
Birleşik Krallık’ın anlaşmaya katılmasıyla CPTPP’nin küresel ekonomik ağırlığı daha da arttı. Yeni üyelik başvurularının gündeme geldiği süreçte Japonya, özellikle piyasa dışı uygulamalar ve devlet sübvansiyonları konusunda anlaşmanın standartlarının korunmasını savunuyor.
JAPONYA VE AVRUPA BİRLİĞİ ARASINDA YENİ İŞ BİRLİĞİ DÖNEMİ
Japonya’nın ekonomik diplomasi stratejisinde Avrupa Birliği ile ilişkiler de önemli bir yer tutuyor. 2019 yılında yürürlüğe giren Japonya-AB Ekonomik Ortaklık Anlaşması (EPA), taraflar arasındaki ekonomik ilişkilerin temelini oluştururken Stratejik Ortaklık Anlaşması (SPA) ile iş birliği daha geniş bir alana yayıldı.
Brexit sonrasında Birleşik Krallık’ın CPTPP’ye katılımı ve Japonya ile Avrupa ülkeleri arasındaki ikili ekonomik anlaşmalar, Avrupa ile Hint-Pasifik arasındaki bağlantıları güçlendiren unsurlar olarak öne çıktı.
Japonya-AB ilişkilerinde tedarik zinciri güvenliği, kritik mineraller, yarı iletkenler ve gelişmekte olan teknolojiler konularında iş birliğinin derinleştirilmesi hedefleniyor. Tarafların Dünya Ticaret Örgütü’nün (WTO) yeniden güçlendirilmesi konusunda ortak liderlik üstlenmesi de ekonomik diplomasinin önemli başlıkları arasında yer alıyor.
TOKYO’DAN “AÇIK, ÖNGÖRÜLEBİLİR VE DAYANIKLI TİCARET” VURGUSU
Japonya’nın ekonomik stratejisinde öne çıkan temel yaklaşım, açık ticaret ile ekonomik güvenliğin birbirine karşıt hedefler olarak görülmemesi. Tokyo, açık pazarların korunmasının yanı sıra tek kaynaklı tedarik bağımlılıklarının azaltılması ve tedarik zincirlerinin güçlendirilmesini de gerekli görüyor.
Bu doğrultuda Japonya’nın savunduğu model, kriz öncesi serbest ticaret düzenine basit bir dönüşten ziyade “açık, öngörülebilir ve dayanıklı ticaret” anlayışına dayanıyor.
ABD’nin geleneksel ekonomik liderlik rolünden geri çekilmesiyle çok kutuplu ekonomik yapı ve küresel parçalanma eğilimleri hız kazanırken Japonya, farklı gelişmişlik seviyelerindeki ülkeleri ortak çıkarlar etrafında bir araya getirebilecek bir aktör olarak konumlanıyor.
Tokyo’nun kendi ekonomik modelini diğer ülkelere dayatmak yerine ortak çıkarlar doğrultusunda kalıcı koalisyonlar oluşturmayı hedeflediği belirtiliyor.
KÜRESEL GÜNEY İLE PRAGMATİK İŞ BİRLİĞİ
Japonya’nın ekonomik diplomasi yaklaşımında Küresel Güney ülkeleriyle ilişkilerin geliştirilmesi de kritik önem taşıyor. Tokyo’nun bu ülkelerle iş birliğinde ulusal egemenliğe saygı, somut kalkınma ihtiyaçlarının karşılanması ve karşılıklı ekonomik fayda ilkelerini öne çıkarması gerektiği değerlendiriliyor.
Japonya’nın ABD ile ittifakını sürdürürken Çin ile ekonomik bağlarını pragmatik bir çerçevede koruması, Avrupa, Asya ve gelişmekte olan ekonomilerle ortaklıklarını derinleştirmesi hedefleniyor.
Bu çok katmanlı diplomatik ağın, küresel ekonomide giderek keskinleşen ikili tercihlere alternatif sunabileceği ve Japonya’nın uluslararası ekonomik istikrarın korunmasında daha etkin bir rol üstlenmesine katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.
Kaynak: https://thediplomat.com/2026/11/japans-economic-diplomacy-a-compass-in-a-divided-world/
