Rusya’nın önde gelen bağımsız gazetelerinden Novaya Gazeta, Kremlin yönetiminin baskıları ve gazetecilerine yönelik soruşturmalar nedeniyle faaliyetlerini sonlandırma kararı aldı. 1993 yılında kurulan gazete, 9 Kasım’da ofisini boşaltarak sunucularını kapatacak.
Rusya’da Kremlin yönetimini ve Ukrayna savaşını eleştiren yayınlarıyla tanınan bağımsız gazete Novaya Gazeta, devlet baskısı nedeniyle faaliyetlerini sonlandıracağını duyurdu.
Gazetenin yayın kurulu tarafından 30 Ekim Cuma günü yapılan açıklamada, Rus yetkililerin ve güvenlik servislerinin yayın ekibini çalışmalarına son vermeye zorladığı belirtildi. Açıklamada, “Bizi öldürdüler. Novaya Gazeta’nın varlığı sona eriyor” ifadelerine yer verildi.
Gazete, 9 Kasım’da Moskova’daki merkezinin kapılarını kapatacağını, sunucularını devre dışı bırakacağını ve 30 yıldır faaliyet gösterdiği binadan ayrılacağını bildirdi. Yayın kurulunun açıklamasında, okurlara teşekkür edilirken son sayının da yayımlanacağı belirtildi.
BASKILAR 2022’DEKİ SAVAŞIN ARDINDAN ARTTI
1993 yılında eski Sovyetler Birliği lideri Mihail Gorbaçov’un desteğiyle kurulan Novaya Gazeta, Rusya’da yolsuzluk, insan hakları ihlalleri ve devlet kurumlarının faaliyetlerine ilişkin araştırmacı gazetecilik çalışmalarıyla öne çıktı.
Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı saldırısını başlatmasının ardından gazete üzerindeki baskılar yoğunlaştı. Yayın kuruluşu, savaşla ilgili haberleri nedeniyle uygulanan sansür ve yasal yaptırımların ardından ülkedeki basılı yayın faaliyetlerini durdurmak zorunda kaldı. Rus mahkemeleri aynı yıl gazetenin yayın lisansını iptal etti. İnternet sitesi de erişime engellendi.
Gazete, sonraki süreçte de yayın faaliyetlerini sürdürmeye çalışırken gazetecileri ve yöneticileri hakkında soruşturmalar yürütüldü. Gazetenin editörlerinden Oleg Roldugin, Nisan 2026’da gözaltına alınarak hakkında kişisel verilerin hukuka aykırı kullanılması ve bilgisayar sistemlerindeki bilgilere erişimle ilgili suçlamalar yöneltildi. Roldugin, yargılama sürecini ev hapsinde bekliyor.
Gazetenin Genel Yayın Yönetmeni Sergei Sokolov’un evi de ekim ayında polis tarafından arandı. Eylül 2026’da ise gazete ve yayın ekibi “yabancı ajan” olarak tanımlandı.
GAZETECİ CİNAYETLERİYLE DE GÜNDEME GELDİ
Novaya Gazeta, gazetecilerine yönelik saldırılar ve cinayetlerle de uluslararası kamuoyunun gündemine geldi. Gazetenin araştırmacı gazetecilerinden Anna Politkovskaya, Rus ordusunun Çeçenistan’daki faaliyetleri ve insan hakları ihlallerine ilişkin haberleriyle tanınıyordu. Politkovskaya, 7 Ekim 2006’da Moskova’daki apartmanının girişinde silahlı saldırı sonucu öldürüldü.
Gazetenin eski Genel Yayın Yönetmeni Dmitry Muratov ise ifade özgürlüğünün korunmasına yönelik çalışmaları nedeniyle 2021 yılında Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü. Muratov, 2023 yılında “yabancı ajan” ilan edilmesinin ardından genel yayın yönetmenliği görevinden ayrıldı.
ULUSLARARASI KURULUŞLARDAN TEPKİ
Novaya Gazeta’nın kapanma kararı uluslararası insan hakları ve basın özgürlüğü kuruluşlarının da tepkisini çekti.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, gazetenin kapanmasını Rusya’da kalan bağımsız medya kuruluşları açısından ağır bir darbe olarak değerlendirdi.
Uluslararası Af Örgütü de kapanma kararının, Rusya’da gerçekleri ortaya çıkarmak için bağımsız ve araştırmacı gazeteciliğe başvuran herkes açısından büyük bir kayıp olduğunu belirtti.
Sınır Tanımayan Gazeteciler örgütü ise Novaya Gazeta’nın özgür, çoğulcu ve bağımsız gazeteciliğin sembollerinden biri olduğunu vurguladı.
Gazetenin eski Genel Yayın Yönetmeni Muratov, kapanma kararını Rusya’nın yürüttüğü askeri harekatın bir parçası olarak değerlendirirken, mevcut Genel Yayın Yönetmeni Sokolov da yayın kurulunun açıklamasında yaşananların yalnızca gazetenin değil, baskı altındaki Rus toplumunun da hikâyesi olduğunu ifade etti.
Öte yandan, gazetenin eski çalışanları tarafından Letonya’da kurulan Novaya Gazeta Europe adlı ayrı yayın kuruluşu faaliyetlerini sürdürmeye devam ediyor.
